OKB nedir?
Kişi çoğu zaman bu düşüncelerin abartılı olduğunu bilir, ancak kompulsiyonu yapmadığında yoğun bir kaygı hisseder. Zamanla bu döngü günün önemli bir bölümünü kaplayabilir.
OKB'de sorun düşüncelerin kendisi değil, onlara yüklenen anlam ve verilen tepkidir. Hemen herkesin zaman zaman istenmeyen düşünceleri olur; OKB'de ise bu düşünceler çok önemli, tehlikeli ya da ahlaken kabul edilemez olarak algılanır ve onları nötrlemek için yoğun çaba harcanır.
Kompulsiyonlar kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede döngüyü güçlendirir. Kişi rahatlamak için daha sık kontrol eder, yıkar ya da güvence arar ve OKB hayatın daha fazla alanına yayılır.
Bu sayfadaki bilgiler, yaşadıklarınızı daha iyi anlamlandırmanıza yardımcı olmak için hazırlandı. Her insanın deneyimi kendine özgüdür; burada sayılan belirtilerin bir kısmını yaşamanız bir tanı anlamına gelmez. Değerlendirme, yüz yüze ya da online bir görüşmede, sizin hikâyenizi dinleyerek yapılır.
OKB'de zihne istemeden gelen, rahatsız edici düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin yarattığı sıkıntıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlar ya da zihinsel ritüeller (kompulsiyonlar) bulunur. Kişi çoğu zaman bu düşüncelerin abartılı olduğunu bilir, ancak ritüeli yapmadığında yoğun bir huzursuzluk hisseder.
Bulaşma korkusu ve temizlik, kontrol etme, simetri ve düzen ihtiyacı, istenmeyen saldırgan ya da dini içerikli düşünceler sık görülen temalardır. Ritüeller kısa süreli rahatlama sağlasa da uzun vadede döngüyü güçlendirir. OKB'ye zaman zaman depresyon ya da kaygı de eşlik edebilir.
Belirtiler
- Bulaşma, zarar verme ya da hata yapma ile ilgili takıntılı düşünceler
- Tekrar tekrar kontrol etme, yıkama, sayma
- Simetri ve düzen ihtiyacı
- Zihinde düşünceleri 'nötrleme' çabası
- Güvence arama
- Bu döngüye günde ciddi zaman harcama
Ne zaman destek almalı?
Yaşadıklarınız günlük işlevselliğinizi, işinizi, ilişkilerinizi ya da uykunuzu birkaç haftadır etkiliyorsa, kendi başınıza denediğiniz yollar yeterli gelmiyorsa ya da sadece konuşacak güvenli bir alana ihtiyaç duyuyorsanız destek almak için doğru bir zaman olabilir. Destek almak için her şeyin çok kötü olmasını beklemenize gerek yok. Şunu da hatırlatmak isterim: ritüeller günde bir saatten fazla zamanınızı alıyor ya da yakınlarınızı da bu döngüye dâhil ediyorsa destek almak önemlidir.
Terapide nasıl çalışıyoruz?
OKB terapisinde BDT çerçevesinde, araştırmalarla desteklenen maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) yöntemiyle çalışıyorum. Bu yöntemde kaygı yaratan durumlara kademeli ve kontrollü biçimde yaklaşırken kompulsiyonu yapmamayı birlikte deniyoruz.
Süreç her zaman sizin hızınıza göre ve birlikte oluşturduğumuz bir basamak listesiyle ilerler. Ayrıca obsesif düşüncelere yüklenen anlamları da konuşuyoruz.
Maruz bırakma çalışmalarına başlamadan önce OKB'nin nasıl işlediğini birlikte anlıyor, size özel bir kaygı basamakları listesi hazırlıyoruz. Her basamakta kaygının zamanla kendiliğinden azaldığını deneyimlemek önemli bir öğrenmedir.
Aile üyeleri ya da partner, iyi niyetle güvence vererek ya da ritüellere katılarak döngüyü farkında olmadan sürdürebilir. Gerektiğinde yakınlarınızla birlikte nasıl destek olabileceklerini de konuşabiliriz.
Terapide ilerlerken düzenli aralıklarla nerede olduğumuzu birlikte değerlendiriyoruz. Hangi adımların işe yaradığını, nerede zorlandığınızı ve hedeflerinizin değişip değişmediğini konuşuyor, planı buna göre güncelliyoruz. Süreç tek yönlü bir 'uygulama' değil, sizinle birlikte şekillenen ortak bir çalışmadır.
Maruz bırakma ve tepki önleme çalışmasında, birlikte hazırladığımız bir basamak listesiyle en kolay durumdan başlayarak ilerliyoruz. Amaç düşünceleri yok etmek değil; onlar ortaya çıktığında ritüele başvurmadan durabilmeyi öğrenmektir. Bu çalışma Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) çerçevesinde yapılandırılır.
Belirtiler yoğunsa psikiyatri hekimiyle birlikte çalışmak süreci destekleyebilir; ilaç değerlendirmesi hekim tarafından yapılır. Görüşmeler Bireysel Terapi kapsamında, yüz yüze ya da online terapi olarak sürdürülebilir.
İlk görüşmede yaşadığınız zorluğun ne zaman başladığını, günlük hayatınızı nasıl etkilediğini ve terapiden beklentilerinizi konuşuyoruz. Bu görüşmenin sonunda size uygun bir çalışma planını birlikte belirliyoruz. Seanslar genellikle haftada bir, yaklaşık 50 dakika sürer. Randevu ya da merak ettiğiniz sorular için İletişim sayfasından bana ulaşabilir, Sık Sorulan Sorular bölümüne de göz atabilirsiniz.
Kullandığım yöntemler: Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Kendinize iyi bakmak için küçük adımlar
- Düşüncelerinizin sadece düşünce olduğunu hatırlamaya çalışın.
- Güvence arama davranışlarınızı fark edip not edin.
- Kompulsiyonu hemen yapmak yerine kısa bir süre ertelemeyi deneyin.
- Kendinize karşı şefkatli olun; OKB sizin suçunuz değil.
Sık Sorulan Sorular
OKB belirtileri nelerdir?
Tekrarlayan rahatsız edici düşünceler ve bunların yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan kontrol, yıkama, sayma gibi tekrarlayan davranışlar en tipik belirtilerdir.
OKB için en etkili terapi hangisidir?
Maruz bırakma ve tepki önleme içeren Bilişsel Davranışçı Terapi, OKB'de araştırmalarla en güçlü şekilde desteklenen yaklaşımlardandır.
OKB tedavisinde ilaç gerekir mi?
Bazı durumlarda ilaç desteği önerilebilir; bu değerlendirmeyi psikiyatri hekimi yapar.
Maruz bırakma çok zorlayıcı mı?
Basamaklar sizinle birlikte, zorlanabileceğiniz ama baş edebileceğiniz bir düzeyden başlayacak şekilde planlanır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.