Önemli: Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa lütfen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Travma (TSSB) nedir?
Zorlayıcı bir olaydan sonra bir süre etkilenmek son derece insani bir tepkidir. Bu etkiler haftalar geçmesine rağmen azalmıyor ve hayatı zorlaştırıyorsa profesyonel destek önemli olabilir.
Travmatik bir olay, kişinin güvenlik duygusunu derinden sarsabilir. Zihin, benzer bir tehlikeyi önlemek için sürekli tetikte kalır; bu da gündelik hayatta sıradan uyaranlara bile yoğun tepkiler verilmesine yol açabilir.
Travmanın etkileri her zaman olaydan hemen sonra ortaya çıkmayabilir. Bazı kişilerde belirtiler aylar sonra belirginleşir. Yaşadıklarınızın 'çok da önemli olmadığını' düşünseniz bile, sizi hâlâ etkiliyorsa destek almak değerlidir.
Bu sayfadaki bilgiler, yaşadıklarınızı daha iyi anlamlandırmanıza yardımcı olmak için hazırlandı. Her insanın deneyimi kendine özgüdür; burada sayılan belirtilerin bir kısmını yaşamanız bir tanı anlamına gelmez. Değerlendirme, yüz yüze ya da online bir görüşmede, sizin hikâyenizi dinleyerek yapılır.
Kaza, saldırı, kayıp, deprem ya da uzun süreli zorlayıcı yaşantılar gibi olaylardan sonra zihin ve beden bir süre alarm hâlinde kalabilir. Çoğu insanda bu tepkiler zamanla azalır. Ancak bazı kişilerde anılar istemsizce canlanmaya, kâbuslar sürmeye ve olayı hatırlatan her şeyden kaçınma devam etmeye başlar.
TSSB'de kişi sürekli tetikte olabilir, kolay irkilebilir, uyumakta ve odaklanmakta zorlanabilir. Suçluluk, utanç ya da 'dünya güvenli değil' gibi inançlar belirginleşebilir. Bu tepkiler zayıflık değil, sinir sisteminin aşırı yük altında kalmasının sonucudur. Zaman zaman depresyon ve panik atak de eşlik edebilir.
Belirtiler
- Olayla ilgili istem dışı anılar, kâbuslar
- Olayı hatırlatan şeylerden kaçınma
- Sürekli tetikte olma, irkilme
- Uyku ve odaklanma güçlükleri
- Suçluluk, utanç ya da donukluk hissi
- Kendini ya da dünyayı algılayışta olumsuz değişiklikler
Ne zaman destek almalı?
Yaşadıklarınız günlük işlevselliğinizi, işinizi, ilişkilerinizi ya da uykunuzu birkaç haftadır etkiliyorsa, kendi başınıza denediğiniz yollar yeterli gelmiyorsa ya da sadece konuşacak güvenli bir alana ihtiyaç duyuyorsanız destek almak için doğru bir zaman olabilir. Destek almak için her şeyin çok kötü olmasını beklemenize gerek yok. Şunu da hatırlatmak isterim: olayın üzerinden haftalar geçmesine rağmen kâbuslar, ani anı canlanmaları ve kaçınma sürüyorsa, işinizi ya da ilişkilerinizi sürdürmekte zorlanıyorsanız destek almak önemlidir.
Terapide nasıl çalışıyoruz?
Travma terapisinde EMDR ve BDT'den yararlanıyorum. İlk aşamada güvenlik ve dengelemeye öncelik veriyor, yaşadıklarınızı anlatırken kendinizi güvende hissedebileceğiniz bir zemin oluşturuyoruz.
EMDR, travmatik anıların yarattığı duygusal yükü azaltmaya yönelik yapılandırılmış bir yöntemdir. BDT ile de travma sonrası oluşan düşünce ve kaçınma örüntüleri üzerinde çalışıyoruz.
EMDR çalışmalarına geçmeden önce hazırlık aşamasında güvenli yer imgelemi ve topraklama gibi duygu düzenleme becerilerini birlikte çalışıyoruz. Böylece zorlayıcı anılarla çalışırken kendinizi dengede tutabileceğiniz araçlara sahip oluyorsunuz.
BDT çerçevesinde ise travma sonrası gelişen 'dünya tamamen tehlikeli' ya da 'olanlar benim suçumdu' gibi inançları ve kaçınma davranışlarını ele alıyoruz. Amaç, anının bir geçmiş deneyim olarak yerini almasına yardımcı olmaktır.
Terapide ilerlerken düzenli aralıklarla nerede olduğumuzu birlikte değerlendiriyoruz. Hangi adımların işe yaradığını, nerede zorlandığınızı ve hedeflerinizin değişip değişmediğini konuşuyor, planı buna göre güncelliyoruz. Süreç tek yönlü bir 'uygulama' değil, sizinle birlikte şekillenen ortak bir çalışmadır.
Travma çalışmasında önce güvenli bir zemin oluşturuyor, duygu düzenleme becerilerini güçlendiriyoruz. Hazır olduğunuzda EMDR terapisi ile zorlayıcı anıların yarattığı yükü azaltmaya, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile de travma sonrası oluşan inançlar ve kaçınma davranışları üzerinde çalışmaya odaklanıyoruz.
Hiçbir anıyı anlatmaya zorlanmazsınız; tempo sizin ihtiyacınıza göre belirlenir. Uyku ya da yoğun belirtiler için psikiyatri hekimine yönlendirme yapabilirim. Görüşmeler Bireysel Terapi kapsamında yüz yüze ya da online terapi olarak yapılabilir.
İlk görüşmede yaşadığınız zorluğun ne zaman başladığını, günlük hayatınızı nasıl etkilediğini ve terapiden beklentilerinizi konuşuyoruz. Bu görüşmenin sonunda size uygun bir çalışma planını birlikte belirliyoruz. Seanslar genellikle haftada bir, yaklaşık 50 dakika sürer. Randevu ya da merak ettiğiniz sorular için İletişim sayfasından bana ulaşabilir, Sık Sorulan Sorular bölümüne de göz atabilirsiniz.
Kullandığım yöntemler: EMDR Terapisi, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Kendinize iyi bakmak için küçük adımlar
- Günlük bir rutin oluşturmak güvenlik hissini destekleyebilir.
- Topraklama egzersizleri deneyin: çevrenizde gördüğünüz 5 şeyi sayın.
- Alkol ve madde kullanımını baş etme yolu olarak kullanmaktan kaçının.
- Güvendiğiniz kişilerle bağlantıda kalın.
Sık Sorulan Sorular
TSSB belirtileri nelerdir?
İstem dışı anılar ve kâbuslar, kaçınma, sürekli tetikte olma ve duygu-düşüncelerde olumsuz değişiklikler başlıca belirtilerdir.
EMDR travmada nasıl yardımcı olur?
EMDR, travmatik anının işlenmesine yardımcı olarak o anıyla ilişkili duygusal yükün azalmasını hedefler. Araştırmalarla desteklenen bir yöntemdir.
Travmayı ayrıntılı anlatmak zorunda mıyım?
Hayır. Süreç sizin hızınızda ilerler; ne kadarını ne zaman paylaşacağınıza siz karar verirsiniz.
Travma terapisi ne kadar sürer?
Yaşanan olayın türüne ve kişiye göre değişir. İlk görüşmelerden sonra birlikte bir plan oluşturuyoruz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.