Panik Bozukluk nedir?
Panik ataklar tekrarladığında ve kişi yeni bir atak geçirme korkusuyla yaşamaya, belirli yerlerden kaçınmaya başladığında bu durum panik bozukluk olarak adlandırılır. Bedensel belirtiler için önce tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir.
Panik bozuklukta en zorlayıcı unsurlardan biri 'beklenti kaygısı'dır: Kişi bir sonraki atağın ne zaman geleceğini düşünerek sürekli tetikte olur. Bu tetikte olma hali bedensel duyumlara dikkati artırır ve atak olasılığını yükseltir.
Zamanla bazı kişilerde toplu taşıma, kalabalık yerler, köprüler ya da evden uzaklaşmak gibi durumlardan kaçınma (agorafobi) gelişebilir. Kaçınma ne kadar erken ele alınırsa çalışmak o kadar kolay olur.
Bu sayfadaki bilgiler, yaşadıklarınızı daha iyi anlamlandırmanıza yardımcı olmak için hazırlandı. Her insanın deneyimi kendine özgüdür; burada sayılan belirtilerin bir kısmını yaşamanız bir tanı anlamına gelmez. Değerlendirme, yüz yüze ya da online bir görüşmede, sizin hikâyenizi dinleyerek yapılır.
Panik bozuklukta sorun yalnızca ataklar değil, atakların tekrar edeceği korkusudur. Bu 'beklenti kaygısı' kişinin hayatını giderek daraltır: toplu taşımadan, kalabalık yerlerden, yalnız kalmaktan ya da spordan kaçınılmaya başlanır. Bazen bu kaçınmalar agorafobiye dönüşebilir.
Atak sırasında yaşanan çarpıntı ve nefes darlığı çok korkutucu olsa da panik atak tek başına hayati bir tehlike değildir. Yine de ilk aşamada hekim değerlendirmesi yapılması önemlidir. Panik bozukluğa sıklıkla yaygın kaygı eşlik eder; konuyla ilgili ayrıntılı bir yazıyı da Panik Atak Nasıl Geçer? başlığıyla blogda paylaştım.
Belirtiler
- Kalp çarpıntısı, göğüste sıkışma
- Nefes darlığı ya da boğulma hissi
- Baş dönmesi, sersemlik
- Titreme, terleme, üşüme ya da ateş basması
- Gerçek dışılık hissi
- Ölme ya da kontrolü kaybetme korkusu
- Yeni atak geçirme kaygısı ve kaçınma
Ne zaman destek almalı?
Yaşadıklarınız günlük işlevselliğinizi, işinizi, ilişkilerinizi ya da uykunuzu birkaç haftadır etkiliyorsa, kendi başınıza denediğiniz yollar yeterli gelmiyorsa ya da sadece konuşacak güvenli bir alana ihtiyaç duyuyorsanız destek almak için doğru bir zaman olabilir. Destek almak için her şeyin çok kötü olmasını beklemenize gerek yok. Şunu da hatırlatmak isterim: ataklar tekrarlıyor ya da atak korkusuyla bazı yerlerden kaçınmaya başladıysanız destek almayı ertelemeyin.
Terapide nasıl çalışıyoruz?
Panik bozuklukta BDT ile çalışıyorum. Önce panik döngüsünü birlikte anlıyoruz: bedensel bir duyum, bu duyumun felaket gibi yorumlanması ve kaygının artması.
Ardından interoseptif maruz bırakma adı verilen yöntemle, korkulan bedensel duyumları güvenli bir ortamda kontrollü biçimde deneyimleyerek bu duyumlara verilen tepkiyi değiştirmeye çalışıyoruz. Kaçındığınız yerlere kademeli dönüş de sürecin önemli bir parçası.
Terapinin ilk aşamasında panik atağın bedende nasıl bir alarm tepkisi olduğunu ve neden tehlikeli olmadığını ayrıntılı olarak konuşuyoruz. Bu bilgi, atak sırasında 'kalp krizi geçiriyorum' gibi düşüncelere farklı bir yanıt verebilmenin temelidir.
İlerleyen seanslarda nefes ve dikkat çalışmalarını, korkulan duyumlara kontrollü maruz kalmayı ve kaçındığınız yerlere kademeli dönüşü birlikte planlıyoruz. Her adım sizin hazır olduğunuz ölçüde atılır.
Terapide ilerlerken düzenli aralıklarla nerede olduğumuzu birlikte değerlendiriyoruz. Hangi adımların işe yaradığını, nerede zorlandığınızı ve hedeflerinizin değişip değişmediğini konuşuyor, planı buna göre güncelliyoruz. Süreç tek yönlü bir 'uygulama' değil, sizinle birlikte şekillenen ortak bir çalışmadır.
Seanslar arasında küçük ev çalışmaları yapıyoruz: atak günlüğü tutmak, korkulan duyumlarla kısa egzersizler yapmak, kaçınılan bir yere adım adım dönmek gibi. Bu çalışmalar Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) çerçevesinde planlanır.
İlaç desteği konusunda karar psikiyatri hekimine aittir; gerektiğinde yönlendirme yapıyorum. Görüşmeler Bireysel Terapi kapsamında yüz yüze ya da evden çıkmakta zorlandığınız dönemlerde online terapi olarak yapılabilir.
İlk görüşmede yaşadığınız zorluğun ne zaman başladığını, günlük hayatınızı nasıl etkilediğini ve terapiden beklentilerinizi konuşuyoruz. Bu görüşmenin sonunda size uygun bir çalışma planını birlikte belirliyoruz. Seanslar genellikle haftada bir, yaklaşık 50 dakika sürer. Randevu ya da merak ettiğiniz sorular için İletişim sayfasından bana ulaşabilir, Sık Sorulan Sorular bölümüne de göz atabilirsiniz.
Kullandığım yöntemler: Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Kendinize iyi bakmak için küçük adımlar
- Atak sırasında belirtilerin geçici olduğunu kendinize hatırlatın.
- Yavaş ve düzenli nefes almayı düzenli olarak pratik edin.
- Kafein ve uykusuzluğun belirtileri artırabileceğini unutmayın.
- Kaçınmak kısa vadede rahatlatsa da uzun vadede korkuyu büyütebilir.
Sık Sorulan Sorular
Panik atak ilaçsız geçer mi?
BDT, panik bozuklukta araştırmalarla desteklenen ve ilaçsız uygulanabilen bir yöntemdir. İlaç gerekip gerekmediğine ise psikiyatri hekimi karar verir.
Panik atak belirtileri nelerdir?
Çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, titreme, terleme ve ölme ya da kontrolü kaybetme korkusu en sık belirtilerdir.
Panik atak kalp krizine dönüşür mü?
Bedensel belirtiler için mutlaka hekim değerlendirmesi yapılmalıdır. Tıbbi bir sorun saptanmadığında terapide bu korkuyla çalışıyoruz.
Panik bozukluk terapisi kaç seans sürer?
Kişiye göre değişmekle birlikte yapılandırılmış BDT süreçleri genellikle birkaç ay içinde planlanır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.